III. Selim (1789-1807) hem GERİLEME DÖNEMİ hem de DAĞILMA DÖNEMİ padişahıdır.

Dönemin Önemli Siyasi Olayları:

III. Selim başa geçtiğinde Osmanlı Devletiyle Rusya -Avusturya arasında yukarıda da verildiği gibi savaş devam ediyordu.

(1787-1792). 1789'da Fransız ihtilali çıktı. Bunun üzerine Avusturya 1791'de savaştan çekilerek Osmanlı Devleti ile Ziştovi Antlaşmasını imzaladı.

ZİŞTOVİ ANTLAŞMASI (4 Ağustos 1791)

Taraflar: Osmanlı x Avusturya

Avusturya, Osmanlıları yendiği halde Fransız İhtilali sebebiyle Osmanlılar ile antlaşmaya yanaştı. Pasarofça Antlaşması ile aldığı yerleri geri verdi.

Not: 1791 Ziştovi Antlaşmasıyla Avusturya savaştan önceki sınırlarına çekildi. Bundan sonra Avusturya ile Osmanlı Devleti arasında ciddi bir savaş olmamış, hatta I. Dünya Savaşında Osmanlı Devletiyle birlikte savaşmıştır.

Not: Fransız İhtilalinin yaydığı "Milliyetçilik" akımından en çok etkilenen iki devlet Avusturya ve Osmanlı Devletidir.

Tek başına kalan Rusya da 1792'de YAŞ antlaşmasını imzaladı.

YAŞ ANTLAŞMASI (9 Ocak 1792)

Taraflar: Osmanlı-Rusya

Önemi: Osmanlı Devleti, Kırım’ın Rusya’ya ait olduğunu kabul etti. Böylece Karadeniz Türk gölü olma özelliğini kesin olarak kaybetti.

Not : 1792 tarihli Yaş Antlaşması Osmanlı Devletinin Dağılma-Yıkılış Döneminin başlangıcı sayılır.

KARADENİZ İLE İLGİLİ TÜM GELİŞMELERİ HATIRLAYALIM

• Karadeniz 1478’de Kırım’ın fethi ile Fatih Sultan Mehmet zamanında Türk gölü haline geldi.

• Karadeniz’in bütün kıyılarının fethi II. Bâyezid zamanında 1484’te Kili ve Akkerman kalelerinin alınmasıyla olmuştur.

• 1700 İstanbul Antlaşması ile Azak Kalesi Ruslara verildi ve Karadeniz Türk gölü olma özelliğini kaybetti.

• 1711 Prut Antlaşması ile Karadeniz tekrar Türk gölü oldu.

• 1739 Belgrad Antlaşması ile Karadeniz’in Türk gölü olduğu bir kez daha kesinlik kazandı.

• 1774 Küçük Kaynarca Antlaşması ile Kırım bağımsız olunca Karadeniz Osmanlı hâkimiyetinden çıktı.

• 1779 Aynalıkavak Tenkihnâmesi ile Osmanlılar Karadeniz’deki üstünlüklerinin yok olduğunu kabul etmiş oldular.

• 1792 Yaş Antlaşması ile Karadeniz Türk gölü olma özelliğini kesin olarak kaybetti.

Napolyon Bonapart 1798’de Mısır’ı işgal etti. Amacı,hem Osmanlı topraklarından pay almak, hem de İngiltere'nin Hindistan'la olan bağlantısını kesmekti. 1798-1801 yılları arasında Osmanlı-Fransa savaşı olmuş,bu savaşta İngiltere ve Rusya Osmanlı Devleti’nin yanında yer almıştır. Ruslar,tarihte ilk kez bu sırada Boğazlardan geçiş yapmıştır. Cezzar Ahmet Paşa komutasındaki Nizam-ı Cedit ordusu , Napolyon’un (Fransız) ordusunu Suriye sahillerindeki AKKA’da yendi.Bunun sonucunda Fransızlar Mısır’dan çekildi. Fransa ile 1801’de EL-ARİŞ ANTLAŞMASI imzalandı.

EL-ARİŞ ANTLAŞMASI (1801)

Taraflar: Osmanlı-Fransa Önemi:

1. Mısır yeniden Osmanlı idaresine girdi.

2. İngiltere sömürgelerini tehdit eden Fransa’yı etkisiz hale getirerek Akdeniz’de üstünlük sağlamayı başardı.

OSMANLI-FRANSIZ İLİŞKİLERİ (Genel)

1. Osmanlı Fransız ilişkileri Fransa kralı Fransuva’yı Şarlken’den kurtarmak için Osmanlıların yaptığı 1526’da Mohaç Meydan Muharebesi ile Kanuni döneminde başladı.

2. Kanuni, Fransızlara kapitülasyonlar verdi(1535)

3. 1739 Belgrad antlaşmalarında arabuluculuk yapan Fransa kapitülasyonların süresiz hale gelmesini sağladı.(I.Mahmut dönemi-1740)

4. Osmanlılar Fransız İhtilali’nden sonra kurulan Fransız yönetimini tanıdı.

5. Fransa İngiltere’nin sömürgelerine göz dikti ve sömürgelerine giden yolu kesmek için Osmanlı yönetimindeki Mısır’ı işgal etti(1798). Ancak Napolyon ilk yenilgisini Nizam-ı Cedid askerlerinden Akka’da aldı ve 1801 El-Ariş Antlaşması ile bölgeden çekildi.

6. Fransa kapitülasyonlardan faydalanmakla birlikte Osmanlılar aleyhindeki bütün ittifaklara katıldı.

7. Fransa Osmanlı Devleti’nin Kuzey Afrika’daki topraklarına göz dikti ve Cezayir (1830) ve Tunus’u (1881) işgal etti.

8. Balkan milletlerini Osmanlılar aleyhine kışkırttı.

9. Yahudileri Filistin’de devlet kurmaya davet etti.

10. Bütün bu gelişmeler karşısında Osmanlılar İngilizlere yanaştı ancak İngiltere’nin Mısır’ı işgali üzerine Osmanlılar yeniden Fransız yanlısı bir politika izlediler.

11. I. Dünya Savaşı’nda Fransa İtilaf devletleri saflarında Osmanlılara saldırdı ve savaş sonunda Osmanlı topraklarını paylaşan ve işgal eden devletler arasına katıldı.

GREK PROJESİ

Rusya ve Avusturya’nın Osmanlı Devleti’ni aralarında paylaşmak için hazırladıkları plandır.

Bu plana göre: 1) Eflak ve Boğdan’da Dakya Devleti kurulacak. 2) Sırbistan, Bosna ve Hersek Avusturya’ya bırakılacak. 3) Bizans imparatorluğu yeniden kurulacak ve başına II. Katerina’nın torunu Konstantin getirilecek.

Plan doğrultusunda Avusturya Bosna’yı, Rusya Boğdan’ı işgal etti. Ancak Fransız İhtilali’nin patlak vermesiyle Grek Projesi gerçekleştirilemedi ve Avusturya Osmanlılarla Ziştovi Antlaşması’nı, Rusya Yaş Antlaşması’nı imzalamak zorunda kaldı.

KABAKÇI MUSTAFA İSYANI (1807)

Sebep:

• III. Selim’in ıslahatlarını (Nizam-ı Cedit hareketi) Yeniçeriler, din adamları ve esnaf çıkarlarına uygun bulmadı.

• III. Selim Yeniçerilere Nizam-ı Cedit askerinin elbisesini giydirmek istiyor ve Yeniçerileri düzenli talime tabi tutmak istiyordu.

Sonuç:

• III. Selim Nizam-ı Cedit’i kaldırmak zorunda kalmıştır.

• Kabakçı Mustafa’nın önderliğindeki isyancılar (25-29 Mayıs 1807) III. Selim’i tahttan indirip yerine IV. Mustafa’yı çıkardılar.

• İsyanı bastıran Alemdar Mustafa Paşa, Kabakçı Mustafa ve adamlarını öldürttü.

• Padişah olan IV.Mustafa, yeniden tahta çıkma ihtimali olan III. Selim’i öldürttü.

• Alemdar Mustafa Paşa, IV. Mustafa’yı tahttan indirip yerine II. Mahmut’u çıkardı.

• Önemi: 1807 Kabakçı Mustafa isyanı Nizam-ı Cedit (yeni düzen) dönemini ortadan kaldırmıştır.

III. Selim Döneminde Yapılan Islahatlar

• III. Selim Döneminde yapılan Islahatlara genel olarak Nizam-ı Cedit (Yeni Düzen) denilmiştir.

• Nizam-ı Cedit Ordusunu kurarak, yeniçeri ocağını geri plana düşürdü.(İsveçli subayların eğittiği Nizam-ı Cedit ordusu,ilk askeri başarısını Cezzar Ahmet Paşa komutasında Akka'da 1799’da Napolyon'a karşı kazandı.)

• Islahat hareketlerine ve Nizam-ı Cedit ordusuna gelir sağlamak amacıyla İRAD-I CEDİT adıyla yeni bir hazine kurdu.

• Kara ve deniz mühendishaneleri genişletildi.

• Yeniçeri ve diğer Kapıkulu Ocakları düzene sokuldu.

• Tersaneler yenilendi, modern toplar döküldü.

• Avrupa'daki gelişmeleri öğrenmek için Paris, Londra,Viyana ve Berlin'de sürekli elçilikler açıldı.

• İlmiye sınıfında ve devlet dairelerinde düzenlemeler yapıldı.

• İlk devlet matbaası açıldı.Bilim ve sanat eserleri batı dillerinden Türkçe'ye çevrildi.

• III.Selim döneminde Osmanlı Devleti’nde ilk kez bir yabancı dil yani Fransızca kabul edilmiştir.

• NOT: Osmanlı Devleti’nde en ciddi anlamada Batı (Avrupa) örnek alınarak ıslahatlar III. Selim döneminde yapılmıştır.

III. SELİM DÖNEMİ İLE İLGİLİ BİRKAÇ ÖNEMLİ NOT

• İLK defa Avrupa orduları örnek alınarak kurulan ordu NİZAM-I CEDİD ordusudur. (III.Selim)

• NAPOLYON İlk yenilgisini AKKA kalesi önünde NİZAM-I CEDİD ordusuyla yaptığı savaşta aldı (1799). Bu savaş,Nizam-ı Cedit ordusunun ilk ve son başarısıdır.

• Avrupa başkentlerinde İLK devamlı elçiler III. SELİM zamanında açıldı.

• İLK devamlı elçilik LONDRA’da açıldı. (1793)

• 1789 Fransız İhtilâli ile ortaya çıkan milliyetçilik akımının etkisiyle bağımsızlık için Osmanlı Devleti’ne İLK isyan eden azınlık SIRPLAR’dır. (1804).

KÜÇÜK KAYNARCA ANTLAŞMASI (21 Temmuz 1774)

Maddeleri:

1-Kırım'a bağımsızlık verilecek, Kırım sadece dini bakımdan halifeye(padişah) bağlı kalacak.

2-Kılburun, Yenikale, Kerç ve Azak Kalesi Ruslara verilecek.

3-Eflak-Boğdan, Ege adaları ve Gürcistan Osmanlılarda kalacak.

4-İngiltere ve Fransa'ya verilen Kapitülasyonlar Rusya'ya da verilecek.

5-Ruslar Osmanlı hakimiyetindeki Ortodoksların koruyucusu (hamisi) olacak.

6-Ruslar İstanbul'da daimi bir elçi bulundurabileceklerdi.

Küçük Kaynarca Antlaşması’nın Önemi

• Kırım’ın bağımsız olmasıyla Osmanlı Devleti ilk kez halkı tamamen Türk ve Müslüman olan bir toprağını kaybetmiş oldu. ü Osmanlı Devleti,ilk kez bu antlaşmadan sonra HALİFELİK makamını kullanarak elden çıkan Kırım’ı,dini yönden Osmanlı Halifesine bağlı tutmaya çalışmıştır.

• Küçük Kaynarca'nın en önemli maddeleri Kırım'a bağımsızlık verilmesi ve Rusların,Osmanlıda yaşayan Ortodoksların hamisi sayılması maddeleridir.

• Kırım'a bağımsızlık verilmesiyle, Ruslar Kırım'ı ele geçirme konusunda önemli bir adım atmışlardır. Nitekim çok geçmeden, 1783 tarihinde Kırım'ı işgal ederek Rus topraklarına katmışlardır. Böylelikle Fatih döneminden beri devam eden Karadeniz'deki Türk egemenliği sona erecektir.

• Ruslar Osmanlı Ortodokslarının koruyucusu olmaları ile Osmanlı Devletinin iç işlerine sık sık karışacaklar, böylelikle Balkan milletleri üzerinde etkili olacaklardır.

AYNALIKAVAK TENKİHNÂMESİ (1779): Rus Çariçesi II.Katerina’nın,Kırım’ın başına kendi taraftarı olan Şahin Giray’ı seçtirmesi. Taraflar: Osmanlı-Rusya

Önemi: Rusya,bu olayla Kırım meselesinde nüfuz kazanmış ve 1783’te de Kırım’ı işgal etmiştir.

1. 1787-1792 OSMANLI-RUSYA+AVUSTURYA SAVAŞLARI

Sebepler:

• Osmanlı Devleti'nin Kırım'ın Ruslar tarafından işgalini unutamaması. (1783'de II. Katerina Kırım'ı işgal ederek Rusya'ya kattığını ilan etmiş,binlerce Türk'ü kılıçtan geçirmişti.Osmanlı Devleti bu olup bittiye ses çıkaramamıştı.)

• Rusya ve Avusturya Osmanlı Devletinin Balkan topraklarını paylaşma konusunda anlaştılar. Anlaşmaya göre eğer İstanbul alınırsa "Bizans İmparatorluğu" yeniden kurulacaktı.

Savaş : Anlaşmayı haber alan Osmanlı Devleti zaten Kırım'ın acısını unutamadığından Rusya'ya savaş ilan etti. Avusturya'da savaşa katılınca Osmanlı Devleti her ikisine karşı savaşmak zorunda kaldı.I.Abdülhamid döneminde başlayan savaşlar,III.Selim döneminde de devam etmiştir.

I. Abdülhamid Dönemi Islahatları

• İstanbul'da bir istihkam okulu açıldı.

• Maliye'de ve askeri alanda ıslahatlara devam edildi.

• Ulufe alım-satımı ilk defa bu dönemde yasaklanmıştır.

• Cülus bahşişi kaldırılmıştır.

NOT: Osmanlı Devleti’nde padişahların tahta çıktıklarında kapıkulu askerlerine ve yeniçerilere dağıttıkları cülus bahşişini ilk dağıtan YILDIRIM BAYEZİD,cülus bahşişini kanunlaştıran FATİH, son kez dağıtan padişah ise III. MUSTAFA’dır. I. Abdülhamit döneminden itibaren cülus bahşişi dağıtılmamıştır.

III. Mustafa Dönemi (1757-1774)

1768-1774 OSMANLI-RUS SAVAŞI

Sebep: Rusların Lehistan içişlerine karışarak, kral seçimine müdahale etmeleri üzerine Lehistan halkı yeni krala isyan ederek karşı çıkmış, bunun üzerine Ruslar isyancı Lehlileri yenerek, Osmanlı topraklarına kadar kovaladılar. Osmanlı Devleti Rusya'ya savaş açtı. (1768)

NOT: Lehistan’ın bağımsız kalması Osmanlı Devleti için çok önemliydi. Çünkü Lehistan Osmanlı Devleti ile Rusya arasında "tampon devlet" durumundaydı.

Savaş: Rus Ordusu Kırım'ı işgal etti, Eflak ve Boğdan'ı ele geçirdi. Baltık Denizinden Akdeniz'e geçen Rus donanması 1770 yılında ÇEŞME limanında Osmanlı Donanmasını yaktı.

Sonuç: Ruslarla "Küçük Kaynarca Antlaşması" imzalandı. (1774) (savaş III.Mustafa dönemi-antlaşma ise I.Abdülhamid döneminde)

ISLAHATLAR

III. Mustafa döneminde Lehistan meselesi yüzünden 1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşı yapıldı. Savaş Osmanlı Devleti için felaketle sonuçlandı. III. Mustafa kederinden öldü. (1774).

Islahatlar:

1- Islahatlar genel olarak Sadrazam Koca Ragıp Paşa ve Macar asıllı Baron Dö Tot tarafından yapıldı.

2- Baron Dö Tot, Sürat topçuları adlı bir birlik kurdu, topçu ve istihkam sınıflarını yetiştirdi.

3- 1773’te Kaptan-ı Derya Cezayirli Gazi Hasan Paşa tarafından Deniz Mühendishanesi adlı okul açılmıştır..(Mühendishane-i Bahri Hümayun)

4- Maliyede düzenlemeler yapıldı.

5- İlk defa bu dönemde ESHAM adı verilen iç borçlanma sistemi uygulandı.

NOT: Osmanlı Devleti’nde padişahların tahta çıktıklarında kapıkulu askerlerine ve yeniçerilere dağıttıkları cülus bahşişini ilk uygulayan Yıldırım Bayezid,son kez dağıtan padişah III.MUSTAFA’dır. I. Abdülhamit döneminden itibaren cülus bahşişi dağıtılmamıştır.

SAVAŞLAR

1) 1736-1739 OSMANLI- AVUSTURYA+RUSYA SAVAŞLARI

Sebep: Rusya ve Avusturya'nın Osmanlı'ya karşı ittifak kurmaları ve Rusların Azak kalesini ele geçirmeleri.

Savaş: 1736'da Rusya ile başlayan savaşa Avusturya'da katıldı. Osmanlı Devleti iki devlete karşı da başarılar kazandı.

Sonuç: Her iki Devlet ile Osmanlı Devleti arasında BELGRAT ANTLAŞMASI imzalandı (1739) .

Maddeleri:

1-Osmanlı Devleti,1718 tarihli Pasarofça Antlaşması ile Avusturya’ya verdiği Kuzey Sırbistan, Belgrad, Banat ve Eflak’ın batısını bu antlaşma ile geri almıştır.

2-Ruslar Azak Kalesini yıkmayı ve Azak Denizinde savaş ve ticaret gemisi bulundurmamayı kabul etti.

NOTLAR:

• 1739 tarihli Belgrad Antlaşması Osmanlı Devleti’nin imzaladığı SON KAZANÇLI ANTLAŞMA’dır.

• 1718 Pasarofça antlaşmasıyla kaybedilen yerlerin çoğu geri alınmıştır.

• Osmanlı hala dünyanın birinci devleti olduğunu ispat etmişti.

• Karadeniz yeniden Türk gölü haline gelmiştir.

• Ayrıca Rusya’ya karşı, İsveç’le Osmanlı Devleti ittifak yapmıştır.

• Belgrat Antlaşmaları sırasında (Osmanlı X Avusturya-Rusya)

• Fransa,Osmanlıların lehine arabuluculuk yapmıştı. Bunun karşılığı olarak ilk kez 1535’te Kanuni döneminde Fransızlara verilen,daha sonraki dönemlerde de geni şletilen kapitülasyonlar 1740 yılında Sultan

I. Mahmut tarafından Fransa’ya verilen bu KAPİTÜLASYONLAR SÜREKLİ hale getirildi.

2) OSMANLI-İRAN SAVAŞLARI

Bu dönemde İran ile savaşlar yeniden başladı. Sefere çıkan Ahmed Paşa, KURUCAN SAVAŞI’nda İran ordularını yendi. Tebriz ve Hemedan geri alındı. Şah II. Tahmasb barış istedi.

Ahmed Paşa Anlaşması (1732)

• Doğu serdarı Ahmed Paşanın İran’la yaptığı bu anlaşmayla;Gence, Tiflis, Revan ve Dağıstan Osmanlı Devletinde

• Hemedan, Tebriz, Kirmanşah ve Luristan İran’da kalacaktı.

Şah II. Tahmasb’ın yaptığı bu anlaşma İran halkını memnun etmeyince Nadir Han durumdan istifade ile II. Tahmasb’ı tahttan indirdi ve daha Osmanlıların eline geçen yerleri geri aldı. Ahmed Paşa Anlaşması’nda belirtilen sınırlar esas alınarak İstanbul Anlaşması (1732) imzalandı. Nadir Hanın şahlığı tanındı. Böylece İran’da Safevi hanedanı sona ermiş ve yerine Afşar soyu geçmiştir. 1743 de Nadir Şah Irak’ı almak için harekete geçmiş ise de başarılı olamamıştır. Kars kuşatmasında da başarılı olamayan Nadir Şah İran’da çıkan karışıklıklar üzerine barış istemiş,bunun üzerine 1639 tarihli Kasr-ı Şirin Antlaşması ölçü alınarak 1746’da yeni bir anlaşma KERDEN ANLAŞMASI yapılmıştır. Böylece Osmanlı İran savaşları sona ermiş ve günümüze kadar devam edecek olan barış dönemi başlamıştır.

ISLAHATLAR

1-Humbaracı Ahmet Paşa, Topçu ve Humbaracı ocaklarında ıslahatlar yaptı.

2-Üsküdar'da 1734’te KARA MÜHENDİSHANESİ (Mühendishane-i Berri Hümayun) adlı bir subay okulu açıldı. Bu okul Osmanlı Devleti’nde Avrupaî tarzda açılan ilk teknik okuldur.

3-İlk defa Avrupalı yabancı askerî uzmanlardan yararlanıldı.

NOT: Osmanlı Devleti’nde Avrupaî tarzda ilk askeri ıslahatlar Sultan I.Mahmud döneminde yapıldı.

KARLOFÇA’DA KAYBEDİLEN YERLERİ KURTARMA ÇABALARI

1)     PRUT SAVAŞI (1711) Sadrazam : Baltacı Mehmet Paşa Gelişmeler:

Ruslar (Çar Deli Petro) denizlere inme politikasının sonucu olarak Baltık Denizi kıyıları için İsveç ile savaşmış, Ruslara yenilen İsveç kralı Demirbaş Şarl Osmanlı Devletine sığınmıştı.

Sebepler:

1-       İsveçlileri takip eden Rus kuvvetlerinin Osmanlı topraklarına girerek tahrip etmeleri,

2-        Osmanlı Devleti’nin 1700 İstanbul Antlaşması’nda Ruslara verdiği Azak Kalesi'ni geri almak istemesi.

3-       Rusya'nın Osmanlı Ortodokslarını ayaklanmaya teşvik etmesi.

Savaş: 1711 yılında Baltacı Mehmet Paşa komutasındaki Osmanlı ordusu Rus ordusunu yendi.

Sonuç: PRUT ANTLAŞMASI imzalandı.(21 Temmuz 1711)

Maddeleri:

1-       Ruslar Azak Kalesini geri verecek ve İstanbul'da elçi bulunduramayacaklardı (1700 İstanbul Antlaşması’nın son bulması)

2-       İsveç Kralı ülkesine rahatça geri dönebilecekti.

3-        Ruslar Kırım ve Lehistan işlerine karışmayacaklardı.

2)        OSMANLI-VENEDİK VE AVUSTURYA SAVAŞLARI (1715-1718)

Osmanlıların 1711'de Ruslardan Azak Kalesini geri almaları Karlofça'da kaybettiği diğer yerleri de geri almaları umudunu güçlendirdi. 1715'de Osmanlı Devleti Mora'yı Venediklilerden geri almak için savaşı başlattı.

Osmanlı Devleti'nin Venediklilere karşı başarılar kazanması üzerine sıranın kendisine geldiğini gören Avusturya'da savaşa girdi. (1716) Ancak Osmanlı Devleti Avusturya ile yaptığı PETERVARADİN SAVAŞI’nda aynı başarıyı Avusturya'ya karşı gösteremedi.

Sonuç : PASAROFÇA ANTLAŞMASI imzalandı (21 Temmuz 1718).

Maddeleri:

1-       Mora Osmanlılarda kalacak.

2-        Osmanlı Devleti Belgrat'ı ve Eflak'ın bir bölümünü Avusturya'ya verdi.

AÇIKLAMA : Osmanlı Devleti,ilk kez bu antlaşma ile Avrupa’dan geri kaldığını anlamış ve yapacağı ıslahatlarda Avrupa’yı örnek almaya başlamıştır.

NOT: Osmanlı Devleti Pasarofça Antlaşmasından sonra Avrupa’daki olaylardan uzak kalarak bir barış siyaseti izledi. 1718-1730 yılları arasındaki bu döneme LALE DEVRİ denir.

LALE DEVRİ (1718-1730) VE ISLAHATLAR

Osmanlı Devleti’nde 21 Temmuz 1718 yılında Avusturya ile imzalanan Pasarofça Antlaşması ’ndan 28 Eylül-2 Ekim 1730 yılındaki "Patrona Halil İsyanı "na kadar geçen döneme LALE DEVRİ denir.

Bu dönemin padişahı III. Ahmet, Sadrazamı Nevşehirli Damat İbrahim Paşa'dır.

Lale Devrinin Özellikleri

Bu dönemde Avrupa ile savaş yaşanmamış, barış içinde yaşamak fikri ortaya çıkmıştır. Osmanlı Devleti Avrupa'yı daha iyi tanıyabilmek için Paris, Londra gibi şehirlere elçiler göndermiştir.

Bu devirdeki diğer yenilikler ve ıslahatlar şunlardır:

1-       Osmanlı’da ilk matbaa kuruldu. (Sait Efendi ve İbrahim Müteferrika tarafından 1727'de İstanbul'da kuruldu. Matbaada basılan ilk eser Vankulu Lügati’dir.)

2-        Yeniçerilerden bir itfaiye bölüğü oluşturuldu.

3-        Yalova'da kağıt, İstanbul'da kumaş ve çini fabrikaları kuruldu.

4-       Yeni Kütüphaneler açıldı. Doğu ve batı eserleri tercüme edildi.

5-       Çiçek aşısı yaygınlık kazandı.

6-       Lağımcı ve Humbaracı ocaklarında ıslahatlar yapıldı.

7-       Mimarlık, resim ve minyatür sanatları gelişti.

Lale Devrinin Sona Ermesi: Halkın büyük bir kısmı zor durumdayken İstanbul'da bazı devlet büyüklerinin rahat bir yaşam sürdürmeleri, eğlenceye düşkünlükleri huzursuzluklara sebep oluyordu. Patrona Halil isimli bir yeniçeri bu durumdan memnun olmayanları yanına alarak isyan çıkardı (28 Eylül-2 Ekim 1730). İsyan sonucu Nevşehirli Damat İbrahim Paşa ve yakınları öldürüldü. Padişah III. Ahmet tahttan indirildi, yerine yeğeni I. Mahmut getirildi.

AÇIKLAMA Osmanlı Devleti’nin ‘‘GERİLEMEDEVRİ", 1699 tarihli olan ve Osmanlı ’nın tarihte ilk kez toprak kaybettiği antlaşma olan KARLOFÇA ANTLAŞMASI ile başlar,1792 tarihindeki Ruslarla imzalanan YAŞ ANTLAŞMASI ile Osmanlı Devleti’nin, Kırım'ın Rusya'ya ait olduğunu kabul etmesine kadar devam eder.

GERİLEME DÖNEMİ (18. YÜZYIL) PADİŞAHLARI

II. Mustafa (1695-1703) (IV. Mehmet'in oğlu)-Karlofça’yı imzalayan

III. Ahmet (1703-1730) (IV. Mehmet'in oğlu)-Lale Devri padişahı

I. Mahmut (1730-1754) (II. Mustafa'nın oğlu)-Kapitülasyonları sürekli hale getiren

III. Osman (1754-1757) (II. Mustafa'nın oğlu)-Nur-u Osmaniye Camii

III. Mustafa (1757-1774) (III.Ahmet'in oğlu)-Cülus bahşişini son dağıtan

I. Abdülhamit (1774-1789) (III.Ahmet'in oğlu)-Küçük Kaynarca’yı imzalayan

III. Selim (1789-1807) (III.Mustafa'nın oğlu)-Nizam-ı Cedit’i kuran

GERİLEME DÖNEMİ’NİN (18. YÜZYIL) ÖZELLİKLERİ

Osmanlı Devleti 18. yüzyıla ilk defa toprak kaybeden bir devlet olarak girdi (1699-KARLOFÇA). Bu yüzden bu yüzyılın başlarında kaybettiği toprakları geri alma çabasına girdi. Osmanlı Devleti 17. yüzyılda en çok Avusturya ile savaşmıştı. 18. yüzyılda ise en çok Rusya ile savaşacak. Kanuni'den beri dostumuz olan Fransa 18. yüzyılın sonlarında (1798) Mısır'a saldırınca bu ülke ile ilişkilerimiz bozulacak.

Bu yüzyılda Osmanlı Devleti'nin toprak kaybı hızlanacak, Avrupa'nın bilim ve tekniği alınmaya çalışılsa da yeterli olmayacak, sonuçta Osmanlı Devleti Avrupa'nın üstünlüğünü kabul etmek zorunda kalacak (1718-Pasarofça Antlaşması ile).

II. Mustafa Dönemi(1695-1703)

Sultan II.Mustafa (1695-1703) hem DURAKLAMA DÖNEMİ hem de GERİLEME DÖNEMİ padişahıdır.

Mustafa Osmanlı tahtına çıktığında II. Viyana bozgunundan sonra peş peşe gelen yenilgilerle devlet hayli sarsılmıştı. Genç padişah gayretli vatan sevgisiyle doluydu. Edirne yayınladığı bir hatt-ı hümayunda zevk-u safa ve rahatı kendümüze haram eylemişizdir anlayışını ortaya koymuştur. Ona göre savaşlardaki başarısızlığın sebebi padişahların seferlere çıkmayışı idi. II. Mustafa devlet erkânının padişahın sefere çıkması büyük masraflara sebep olur görüşünü kabul etmeyip sefer hazırlıkları için emir verdi. Ordunun başında sefere çıkan son Osmanlı padişahı oldu. Hocası Feyzullah Efendinin tesiriyle sadrazam Sürmeli Ali paşayı azledip yerine Elmas Mehmed Paşayı geçirdi. Feyzullah Efendiyi de şeyhülislamlığa getirdi. Sultan II.Mustafa, Edirne Vak’ası (18 Temmuz. 22 Ağustos 1703) adı verilen olayla tahttan indirilmiştir.

OSMANLI-VENEDİK SAVAŞLARI

I. Ahmed döneminde kaybedilen ve beş aydan beri Venediklerin elinde bulunan Sakız Adası’na düzenlenen bir seferle Osmanlı donanması adayı tekrar ele geçirdi. (1695) Papalık ve Malta donanmalarının destek verdiği Venedik donanması Koyun adası civarında yenilgiye uğratıldı. Mora’da Venediklere karşı başarılar elde edildi. Mezemorto Hüseyin Paşanın bu başarılarda etkisi büyüktür.

OSMANLI-AVUSTURYA SAVAŞLARI

Sultan II. Mustafa,ilk Avusturya seferinde Lippa kalesini ve arkasında Lugoş ile Şebeş kalelerini ele geçirmiştir. Bu sırada fırsatı kaçırmayan Rusya,Osmanlı Devleti’ne karşı oluşturulan kutsal ittifaka (Avusturya, Lehistan, Rusya, Venedik) girdi ve Çar Petro Azak’ı aldı.

II. Mustafa 1696 yılında ikinci Avusturya seferine çıktı. Temeşvar’ı kuşatan Avusturya ordusunu Olaş Meydan Savaşı’nda yenilgiye uğrattı. Ertesi yıl üçüncü Avusturya seferine çıkan Padişah Zenta’da Avusturya ordusuyla karşılaştı (1697). Yapılan savaşı Osmanlı Ordusu kaybetti. 15.000’e yakın şehit verildi. Bu yenilgi sadece Osmanlıyı değil tüm İslam dünyasını da hüzne boğmuştu. Bu yenilgi sonrası Karlofça Antlaşması imzalandı.

Edirne Olayı (1703): II. Mustafa,Karlofça Antlaşmasından sonra Edirne’ye çekilmişti. Devlet idaresi Şeyhülislam Feyzullah Efendinin elinde idi. Feyzullah Efendi’nin yakınlarını önemli makamlara getirmesi tepki çekmekteydi. Padişahın başkenti Edirne’ye nakledeceği söylentisi de yayılınca, İstanbul’da ayaklanan cebeciler,Edirne’ye gelip II. Mustafa’yı tahttan indirip yerine III. Ahmed’i Osmanlı tahtına çıkardılar.

Osmanlı Devlet Adamlarının Islahat Yapmak İstemelerinin Nedenleri:

Osmanlı Devletinin savaşlarda eskisi gibi etkili olamaması, devlet otoritesinin zayıflaması sonucu, sık sık isyanların baş göstermesi, ekonomik durumun bozulması gibi nedenlerle Osmanlı devlet adamları ıslahat yapma gereği duydular.

Islahat Yapan Padişahlar:

I. Ahmet (1603-1617) : Osmanlı hanedanı içinde en yaşlı ve en akıllı olanın padişah olması esası olan EKBER VE ERŞAD KANUNU çıkarıldı. Taht kavgaları önlenmek ve kardeşlerin birbirilerini katletmeleri engellenmek istenmiştir.

II. Osman (Genç Osman) (1618-1622)

• Ulema sınıfının yetkisini azaltarak, padişahın zamana göre yasaları koyabilme gücünü artırmak istedi. Bunların siyasetle uğraşmalarını ve devleti zayıflatmalarını önlemek istedi.

• Yeniçeri Ocağını kaldırarak yerine Anadolu ve Suriye'deki Türklerden oluşan "milli bir ordu” kurmak ve yönetimi devşirmelerin etkisinden kurtarmak için başkenti tamamen Türk olan Anadolu’da bir şehre taşımayı düşündü.Saray dışından evlilik yaparak Osmanlı Sarayı’nı halka açmış olup,bu durum sosyal alanda bir ilk olarak kabul edilmektedir.

NOT : II. Osman (Genç Osman),niyetlerini fark eden yeniçeriler tarafından tahttan indirilerek 18 Mayıs 1622’de öldürüldü.II.Osman’ın tahttan indirilip I.Mustafa’nın ikinci kez tahta çıkarılması olayına Osmanlı tarihinde HAİLE-İ OSMANİYE denir. (18-20 Mayıs 1622)

IV. Murat (1623-1640)

12 yaşındayken tahta geçti. İktidarının ilk yıllarında yönetim saray kadınlarının ve Valide Kösem Sultan'ın elindeydi. 22 yaşına geldiğinde otoritesini sağlayabildi.

IV. Murat’ın yaptığı ıslahatlar şunlardır:

• Yeniçerileri itaat altına aldı.

• İsyanlar ve isyancılarla şiddetle mücadele etti.

• İçki, tütün, meyhane ve gece sokağa çıkma yasağı uygulayarak asayişi sağladı.

• Harcamaları kısıtlayarak, maliyeyi düzeltmeye çalıştı.

• Devlet adamlarından,neler yapılması gerektiğini bildiren raporlar vermelerini istedi.

NOT: Bu konuda KOÇİ BEY sunduğu raporunda (Koçibey Risalesi) devletin gerileme nedenlerini ve bunların çözüm yollarını göstermiştir.

Islahat Yapan Sadrazamlar:

Kuyucu Murat Paşa : I. Ahmet dönemi Sadrazamıdır. İsyanları şiddet ve baskı kullanarak bastırmıştır.

Tarhuncu Ahmet Paşa: IV.Mehmet Dönemi sadrazamıdır.Osmanlı Tarihi’nde ilk mali bütçeyi hazırlamıştır.

Köprülüler Devri : IV.Mehmet Devrinde Köprülüler soyundan;

Köprülü Mehmet Paşa,

Fazıl Ahmet Paşa-1664 Vasvar Antlaşması bunun döneminde imzalandı.

Fazıl Mustafa Paşa =İstanbul ’da Baruthane-i Amire bu dönemde kuruldu.

Merzifonlu Kara Mustafa Paşa sadrazam olmuşlardır.

Köprülü soyundan sadrazam olan ilk kişi Köprülü Mehmet Paşa'dır. Köprülü Mehmet Paşa kendisinden önceki sadrazamların sonlarını çok iyi bildiği için padişaha bazı şartlar ileri aşağıdaki koşullarla sadrazam olmayı kabul etmiştir:

• Saray devlet işlerine karışmayacak

• Devlet memurluklarına istediği kişileri atayabilecek.

• Kendisi hakkında bir şikayet olursa, savunması alınmadan görevden alınmayacak.

NOT: Köprülü Mehmet Paşa'nın amacı istediklerini yapabileceği bir ortam hazırlamaktır. ü Köprülü Mehmet Paşa ŞARTLI sadrazam olan İLK kişidir.

Köprülüler ordu ve maliyeyi düzeltmeye çalışmışlardır.

AÇIKLAMA : Duraklama döneminde ıslahat yapan sadrazamlardan biri de AMCAZADE HÜSEYİN PAŞA (1691-1702)’dır.Karlofça ve İstanbul Antlaşmaları bu dönemde imzalanmıştır.İlk deniz kanunnamesi de bu dönemde hazırlanmıştır. İsteği sonucunda NAİMA TARİHİ yazılmıştır.

Duraklama Devri (17.Yüzyıl) Islahatlarının Genel Karakteri Ve Sonuçları

• Bu yüzyılda isyanlar şiddet ve baskı ile önlenmeye çalışıldı.

• Devlet yapısında KÖKLÜ değişimler yapılamadı. Yapılmak istenenler de çıkar çevreleri tarafından engellendi.

• Geçici olarak iyi sonuçlar verse bile KALICI sonuçlar doğurmadı.

• Ayrıca Avrupa Devletleri Osmanlı Devleti'nin toparlanmasına izin vermediler.

Duraklama Dönemi İle İlgili Birkaç Önemli Not

• İLK kez III. Mehmet’ten sonra şehzadelerin "SANCAĞA ÇIKMA" usulü kaldırılmıştır.

• Osmanlı İmparatorluğu Avusturyaya karşı siyasal üstünlüğünü ve yaptırım gücünü İLK defa ZİTVATOROK ANTLAŞMASI ile kaybetti.(1606)

• Osmanlı Tarihinde yeniçeriler tarafından öldürülen İLK padişah GENÇ OSMAN (II.OSMAN) dır.

• Türkiye'de ilk baraj 1619 yılında Sultan II. Osman tarafından yaptırılan 10 metre yüksekliğindeki "Topuz Bendi"dir 0 Osmanlılarda İLK malî bütçeyi TARHUNCU AHMET PAŞA yapmıştır.

• Yeniçerilerin,Sultan İbrahim’in tahtan indirilerek oğlu IV.Mehmet’in padişahlığa getirilmesine neden oldukları olaya "Hazarpare Olayı’’ denir. (8 ağustos 1648)

• Sultan IV.Murat’ın İLK seferi 1635 REVAN SEFERİ’dir.

• İLK Türk-İran sınırı KASR-I ŞİRİN antlaşması ile çizildi.(1639)

• Ruslarla İLK barış antlaşması(Bahçesaray-Çehrin Antlaşması) IV.Mehmet döneminde 1681’de imzalanmıştır.(Çehrin seferi)

• Osmanlı Devleti’nde Köprülü soyundan olup İLK KEZ ve ŞARTLI sadrazam olan kişi Köprülü Mehmet Paşa’dır.

• Osmanlılar İLK defa KARLOFÇA (1699) ve İSTANBUL(1700) antlaşmaları ile toprak kaybetti.

KUTSAL İTTİFAK DEVLETLERİ: Bunlar Malta, Lehistan,Venedik, Avusturya ve Rusya'dır.

SAVAŞ: Kutsal ittifak Devletleri ile Osmanlı Devleti arasındaki savaşlar yaklaşık 16 yıl sürdü (1683-1699).

(Bu arada IV. Mehmet yeniçerilerin isyanıyla tahttan indirildi. Yerine sırasıyla II. Süleyman, II.Ahmet ve II.Mustafa padişah oldular.)

Zor durumda kalan Osmanlı Devleti barış istemek zorunda kaldı. Karlofça antlaşması imzalandı. (1699)

KUTSAL İTTİFAK SAVAŞLARI:

• Ciğerdelen Savaşı (7 Ekim 1683): Ciğerdelen Savaşı, bölge halkının "Parkany", Osmanlıların "Ciğerdelen" dedikleri, II. Dünya Savaşı'ndan sonra bugün kullanılan ismiyle Macaristan'daki Sturovo'da Osmanlı ordusu ve Alman-Leh ordusu arasında yapılan ve iki parçadan oluşan savaştır. İlk çatışma Sobieski'nin saldırısıyla başlamış ve Osmanlılar bu saldırıyı püskürtmüştür. İki gün sonraki ikinci çatışmada ise ittifak güçleri genel saldırı gerçekleştirmiştir ve Osmanlılar yenilmiştir.

• Salankamen Savaşı (19 Ağustos 1691) : Osmanlı ile Avusturya arasında meydana gelen ve Kutsal İttifak Savaşları'nın bir parçası olan savaşlardan biri de bu savaş olup, Osmanlı bu savaşta yenilmişir. Sadrazam Köprülü Fazıl Mustafa Paşa bu savaşta şehit düşmüştür.

KARLOFÇA ANTLAŞMASI (26 Ocak 1699)

(Venedik-Avusturya-Rusya-Osmanlı-Lehistan)

Padişah : II. Mustafa, Sadrazam : Amcazade Hüseyin Paşa

1697 ZENTA mağlubiyeti sonunda Sadrazam Amcazade Hüseyin Paşa ile Reis’ül-küttab (dış işleri bakanı) Rami Mehmed Efendi’nin girişimleriyle Karlofça kasabasında Osmanlı Devleti ile Avusturya, Lehistan, Venedik ve Rusya arasında yapılan anlaşmaya barış için aracı olan İngiltere ve Hollanda da katılmıştır. Osmanlı Devleti hasımlarının her biriyle ayrı ayrı anlaşma yapmıştır.

Karlofça Antlaşmasıyla:

1-       Avusturya’ya ,Banat ve Temeşvar hariç bütün Macaristan ve Erdel Beyliği

2-       Venedik’e , Mora ve Dalmaçya kıyıları

3-       Lehistan’a,Podolya ve Ukrayna verildi.

NOT : Rusya ile ateşkes imzalandı, peşinden 1700 yılında İSTANBUL ANTLAŞMASI imzalandı. Buna antlaşmaya göre;

Azak Kalesi, Rusya'ya verildi, Ruslar İstanbul'da elçi bulundurabileceklerdi. (Bu antlaşma 1711 tarihli Prut Antlaşması ile son bulmuştur.)

AÇIKLAMA: Karlofça Antlaşması, Osmanlı Devleti’nde bir dönüm noktası olmuştur. Bu antlaşma Osmanlı Devleti’nin tarihte toprak kaybettiği ilk antlaşmadır. Asırlardır elde edilen en kıymetli torakları, Orta Avrupa toprakları kaybedilmiştir. Osmanlı ilerlemesi artık durmuş ve mevcudu muhafaza endişesi başlamıştır. 16 yıl devam eden Osmanlı-Avusturya, Venedik ve Lehistan savaşları ile 9 yıl devam eden Osmanlı-Rus savaşları sona ermiştir. Anlaşmayla ilk kez barış süresinin teminatı başka bir devletin Avusturya’nın garantisine bırakılmıştır. Osmanlı padişahları artık Avrupa krallarına sen değil siz diye hitap edecektir. Türklerin,1683 II. Viyana bozgunuyla başlayan geri çekilişleri Kurtuluş Savaşı ’nda 1921 Sakarya Zaferine kadar devam etmiştir.

Karlofça Antlaşması’nın Önemi

1- 1699 tarihli Karlofça Antlaşması Osmanlı Devleti’nin toprak kaybettiği ilk antlaşmadır.(Osmanlıların kaybettiği ilk toprak ERDEL BEYLİĞİ’dir.)

2-Karlofça Antlaşması,Osmanlı topraklarının paylaşıldığı ilk uluslar arası antlaşmadır.

3-Bu antlaşma ile Osmanlı ’nın Orta Avrupa ’daki egemenliği sona ermiştir.

4-Osmanlı Devleti "Gerileme dönemi"ne girmiştir.

5-Ayrıca İstanbul antlaşmasında Rusların Azak kalesini almaları onların Karadeniz'e inmelerini sağlamıştır.

Dersin sesli anlatımı.

HATIRLATMA: Kanuni Sultan Süleyman Macaristan ve Orta Avrupa hakimiyeti yüzünden Avusturya Kralı Ferdinand üzerine seferler düzenlemiş, 1529'da Viyana'yı kuşatmış, 1532'de Almanya seferini yapmış, 1533 yılında da Avusturya ile İSTANBUL ANTLAŞMASI’ nı imzalamıştı. Bu antlaşmaya göre; Avusturya kralı protokol bakımından Osmanlı sadrazamına (başbakanına) eşit olacak ve Avusturya elinde tuttuğu Macar topraklarına karşılık Osmanlı Devletine vergi verecekti. Sonraki yıllarda Kanuni, 1566 yılında ölümüne dek çeşitli defalar Avusturya üzerine gitmişti.

AÇIKLAMA: Duraklama döneminde Osmanlı Devleti'nin en çok savaştığı ülke Avusturya'dır.

Not: Eğri Kalesi; III.Mehmet tarafından Kanije; Tiryaki Hasan Paşa Estergon; I.Ahmet

1593-1606 SAVAŞLARI (III. Murat. III. Mehmet ve I. Ahmet Dönemleri):

Nedeni: Avusturya'nın Osmanlı kuvvetlerine saldırması ve vergilerini ödemekten vazgeçmesi.

Savaşlar: III. Murat zamanında Osmanlı kuvvetleri SISKA’da yenildi.

Savaş III.Murat'tan sonra yerine geçen III. Mehmet döneminde de devam etti. III. Mehmet bizzat ordunun başında sefere çıkarak EĞRİ KALESİ’ni aldı. Bu yüzden III. Mehmet'e "Eğri Fatihi” unvanı verildi.

Haçova Meydan Savaşı'nda III. Mehmet Avusturya Ordusunu ağır bir yenilgiye uğrattı.

NOT: 1596 tarihli HAÇOVA MEYDAN SAVAŞI Osmanlı tarihinde zaferle sonuçlanan SON büyük meydan savaşıdır.

1600 yılında Osmanlı Devleti KANİJE KALESİ’ni aldı. Kale komutanlığına bırakılan TİRYAKİ HASAN PAŞA kaleyi kuşatan Ferdinand'ı az bir kuvvetle yenilgiye uğrattı.

III. Mehmet’ten sonra padişah olan I.Ahmet zamanında da savaş devam etti. Osmanlılar ESTERGON KALESİ’ni aldı.

Avusturya'nın isteği üzerine ZİTVATOROK ANTLAŞMASI imzalandı. (1606)

Zitvatorok Antlaşması (1606)

• Savaş sırasında alınan Eğri, Kanije ve Estergon kaleleri Osmanlılarda kalacak.

• Avusturya artık Osmanlı'ya yıllık vergi vermeyecek, bir defaya mahsus savaş tazminatı verecek.

• Avusturya kralı protokol bakımından Osmanlı padişahına eşit sayılacak.

NOT: Kanuni Döneminde Avusturya ile imzalanan 1533 tarihli İstanbul Antlaşmasında Avusturya kralı Osmanlı sadrazamına denk sayılmıştı ve vergiye bağlanmıştı. 1606 Zitvatorok Antlaşması Osmanlı Devletinin Orta Avrupa'daki üstünlüğünü kaybetmeye başladığını göstermektedir.

1658-1664 SAVAŞLARI (IV.Mehmet Dönemi)

Nedeni : Erdel, Eflak ve Boğdan Beyliklerinin Avusturya'nın kışkırtmasıyla Osmanlı Devleti'ne karşı isyan etmeleri.

Sonuçlar: Sadrazam Köprülü Mehmet Paşa isyanları bastırdı. Oğlu Köprülü Fazıl Ahmet Paşa 1661’de sadrazam olmuş ve Uyvar kalesini fethetmiştir. Avusturya'nın isteği üzerine VASVAR ANTLAŞMASI imzalandı. (1664)

Vasvar Antlaşması (1664)

• Uyvar kalesi Osmanlılarda kalacak

• Erdel Osmanlı Devletine bağlı kalacak

• Osmanlı Devleti,Avusturya'dan son kez toprak ve savaş tazminatı almıştır. (Uyvar Kalesi)

II. VİYANA KUŞATMASI (14 Temmuz-12 Eylül 1683)

Padişah : IV.Mehmet Sadrazam : Merzifonlu Kara Mustafa Paşa

Sebepleri

• Avusturya'ya bağlı olan Macarların ayaklanarak Osmanlıdan yardım istemeleri,

• Merzifonlu Kara Mustafa Paşa'nın şöhret kazanma isteği.

Kuşatma ve Savaş: Avusturya'nın yardım istemesi üzerine papanın teşvikiyle bir haçlı ittifakı kurulmaya çalışıldı. Lehistan Osmanlılara karşı Avusturya ile ittifak yaptı. Merzifonlu şehri kuşattı, fakat alamadı. Kuşatmanın uzun sürmesi düşmana vakit kazandırdı. Kırım Kuvvetleri Viyana'ya yardıma gelen Lehistan kuvvetlerini durdurmakta gereken gayreti göstermediler. Osmanlı Ordusu Avusturya ve Lehistan kuvvetleri arasında kalarak ağır bir yenilgiye uğradı. Dağılan kuvvetleriyle Belgrat’a çekilen Merzifonlu Kara Mustafa Paşa,IV.Mehmet'in emriyle burada idam edildi.

Sonuçları:

• Batıda Türklerin yenilebileceği ve Avrupa'dan atılabileceği düşüncesi doğdu.

• Avrupa devletleri KUTSAL İTTİFAK adı verilen bir haçlı birliği oluşturdular.

• Böylece Türklerin SAKARYA SAVAŞI’na kadar sürecek bir geri çekilme süreci başlamış oldu.